Nederland heeft geen gebrek aan kennis, maar wel een probleem met de vertaalslag: van sterke universiteiten en baanbrekend onderzoek naar doorbraken die industrie en samenleving echt veranderen. De redacties van NRC Krant en AI Plan zijn iets sceptischer als het gaat over de lancering van NADI, naar het voorbeeld van DARPA in de VS.
En de uitdagingen zijn groot. Het stikstofdossier vraagt om meer dan lapwerk, woningen moeten sneller gebouwd worden en onze economie moet blijven innoveren. Daarvoor pleit de auteur voor een nieuw instituut: het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI), naar het voorbeeld van DARPA in de VS, ARIA in het VK en SPRIND in Duitsland.
Het geheim van die organisaties zit niet in de miljarden, maar in hun manier van werken. Kleine, autonome teams krijgen een ambitieuze missie, een budget en de ruimte om die waar te maken. Program managers met technische kennis en ondernemerszin sturen projecten aan die vandaag nog onmogelijk lijken, maar morgen een nieuwe industrie kunnen voortbrengen. DARPA’s zelfrijdende-auto-uitdaging is daar een voorbeeld van: de eerste teams haalden de finish niet, maar hun werk versnelde wel de ontwikkeling van autonome voertuigen.
Voor NADI zien de redacties vijf valkuilen:
Te klein denken: mik niet op tien procent beter, maar op tien keer beter.
Faalangst en risicomijding: mislukkingen horen erbij, zolang we openlijk delen wat ervan geleerd is.
Verkeerde leiders: kies mensen met technische diepgang, ondernemerservaring en oog voor het publieke belang.
Consensus zoeken: disruptieve ideeën zijn niet altijd meteen populair. Dat hoeft ook niet.
Te weinig autonomie: geef teams voldoende vrijheid en bescherm de organisatie tegen politieke en bureaucratische inmenging.
Ook de communicatie telt. Ambitieuze projecten hebben een sterk verhaal nodig om draagvlak te creëren en toptalent aan te trekken. We moeten dus niet te bescheiden zijn: vertel waar we naartoe willen en waarom dat ertoe doet.
De oproep aan een volgend kabinet is duidelijk: maak van NADI een onafhankelijk instituut, definieer urgente en ambitieuze Nederlandse missies en reserveer 200 miljoen euro per jaar, voor tien jaar. Niet als zoveelste financieringsclub, maar als een wezenlijk andere aanpak.
Nederland kan dat, stelt de auteur. De Deltawerken tonen dat we grote maatschappelijke uitdagingen kunnen aanpakken wanneer we de juiste organisatie, opdracht en vrijheid combineren. De vraag is dus niet of we groot genoeg kunnen denken, maar of we het ook durven.
